Thông Tin Chia Sẻ

Phôi thai lợn chứa tế bào gốc của người lần đầu tiên được tạo ra thành công. Ảnh: Independent.

Trong nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Cell, các nhà khoa học ở Viện Nghiên cứu Sinh học ở Salk, California, Mỹ, báo cáo tạo thành công phôi thai lợn chứa tế bào gốc đa năng của người, International Business Timeshôm 26/1 đưa tin.

Cho ra đời loài lai giữa người và động vật thu hút nhiều sự quan tâm trong những năm gần đây. Đây là quá trình tạo phân tử AND với các đoạn lấy từ hai tổ chức sinh vật khác nhau trở lên trong phòng thí nghiệm. Mục đích cuối cùng của nghiên cứu này là sản sinh những cơ quan nội tạng hoạt động được ở động vật với kích thước, đặc điểm giải phẫu và hình dáng gần giống con người. Các nhà nghiên cứu hy vọng có thể sử dụng chúng trong cấy ghép để đối phó với tình trạng thiếu nội tạng hiến tặng trên toàn cầu.

Tuy nhiên, quá trình lai tạo vẫn còn phải trải qua một chặng đường dài. Những thí nghiệm chủ yếu hướng đến giải quyết các trở ngại kỹ thuật và hiểu rõ vai trò của tế bào gốc đa năng trong quá trình đó.

Trước khi quyết định tạo loài lai giữa người và lợn, lúc đầu các nhà khoa học thí nghiệm trên chuột nhắt và chuột cống, hai loài họ hàng gần.

Nghiên cứu hứa hẹn giải quyết tình trạng thiếu nội tạng cấy ghép hiện nay. Ảnh: AP.

"Chúng tôi muốn tạo ra vật lai chuột nhắt - chuột cống để tìm hiểu nhiều nguyên tắc cơ bản về loài lai. Chuột nhắt và chuột cống có họ hàng gần với nhau và chia tách trong quá trình tiến hóa cách đây 15 - 20 triệu năm, nhưng giữa con người và lợn, khoảng cách rộng hơn", Juan Carlos Izpisua Belmonte, người đứng đầu nhóm nghiên cứu cho biết. "Do đó trước khi chuyển sang con người, thu thập thêm thông tin về loài lai và chuột nhắt - chuột cống là một khởi đầu hoàn hảo".

Nhóm nghiên cứu ở Viện Salk tạo thành công loài lai chuột nhắt - chuột cống bằng cách đưa một số loại tế bào gốc đa năng khác nhau của chuột cống vào phôi thai chuột nhắt. Sau đó, họ theo dõi tế bào gốc chuột cống có thể phát triển thành những cơ quan nội tạng hoạt động được bên trong con chuột hay không. Để làm vậy, họ sử dụng kỹ thuật chỉnh sửa gene để xóa những gene chuột nhắt đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển cơ quan nội tạng như tim, tuyến tụy hoặc mắt, qua đó ngăn các cơ quan này hình thành.

Tuy nhiên, tế bào gốc đa năng phát huy vai trò và phân tách thành những cơ quan nội tạng còn thiếu. "Đối với tuyến tụy, kỹ thuật tỏ ra hiệu quả. Con lai chuột nhắt - chuột cống với tuyến tụy chuột cống ra đời và sống tới thời kỳ trưởng thành. Tuyến tụy của con vật hoạt động tốt. Đối với tim, chúng tôi chỉ có thể tạo ra tim ở giai đoạn phôi thai, chưa phải quả tim trưởng thành, có thể do đây là cơ quan nội tạng phức tạp hơn", Izpisua Belmonte nói.

Trong giai đoạn thứ hai của nghiên cứu, các nhà khoa học tiến tới đưa tế bào người vào phôi thai lợn. Dù loài khỉ gần gũi hơn với con người, luật pháp Mỹ cấm tiêm tế bào người vào phôi thai của các loại linh trưởng khác. Ở giai đoạn này, một số dạng tế bào gốc khác nhau của người được tiêm vào và tồn tại, dẫn tới sự ra đời của phôi thai loài lai người - lợn.

Tuy nhiên, những tế bào gốc đa năng của người đóng vai trò rất ít trong quá trình phát triển phôi thai. "Chúng tôi có thể phát hiện tế bào người ở phôi thai lợn, nhưng sự đóng góp thấp hơn nhiều so với nghiên cứu chuột cống - chuột nhắt", Izpisua Belmonte chia sẻ.

Nhóm nghiên cứu vẫn chưa rõ liệu tế bào gốc đa năng của người thực sự có thể tạo thành cơ quan nội tạng người hoạt động được bên trong cơ thể lợn hay không.

"Chúng tôi đang tiến hành những thí nghiệm bằng cách kết hợp chỉnh sửa gene CRISPR-CAS9 ở lợn với iPSC ở người, tương tự như đối với loài lai chuột nhắt - chuột cống, để xem xét liệu tế bào người có dồi dào trong một cơ quan nội tạng hay không. Ở giai đoạn này, do mức độ đóng góp của tế bào người rất thấp, chúng tôi hy vọng có thể thực hiện nhiều thử nghiệm hơn trước khi chứng kiến điều đó xảy ra", Izpisua Belmonte giải thích.

Phôi thai người - lợn bị ngừng phát triển ở khoảng 21 - 28 ngày. Ảnh: Juan Carlos Izpisua Belmonte.

Izpisua Belmonte ước tính cần ít nhất 5 - 10 năm trước khi việc tạo ra cơ quan nội tạng người ở động vật thành hiện thực. Trong lúc đó, các loài lai có thể được sử dụng để nghiên cứu sự phát triển phôi thai, và có tiềm năng áp dụng lâm sàng như lập mô hình dịch bệnh hoặc liệu pháp thay thế tế bào. Chúng cũng cung cấp nền tảng mới để hiểu rõ quá trình tiến hóa giữa hai loài.

Nghiên cứu làm dấy lên nhiều câu hỏi về đạo đức và pháp lý. Những người phản đối lo ngại nó sẽ dẫn đến việc tạo ra những con vật nửa người nửa lợn. Tuy nhiên, khả năng này rất khó xảy ra.

"Chúng tôi dừng thai kỳ của lợn trong khoảng 21 - 28 ngày, thời điểm rất sớm trong quá trình phát triển. Trong thời gian này, những cơ quan nội tạng quan trọng bắt đầu hình thành, và chúng tôi có thể phân tích cách tế bào người tương tác với tế bào lợn, cũng như tế bào người có thể góp phần hình thành mô và cơ quan nào. Những thông tin này sẽ giúp ích nhiều cho chúng tôi trong các nghiên cứu tương lai nhằm phát triển phương pháp tránh tạo ra tế bào não và tế bào vi trùng", Izpisua Belmonte nhấn mạnh.

Cộng đồng nghiên cứu đặc biệt quan tâm liệu tế bào người có thể góp phần hình thành bộ não hay không. Đây là một trong những thách thức quan trọng nhất về mặt đạo đức đối với nghiên cứu kiểu này. Trong báo cáo, các nhà khoa học chứng minh điều này không xảy ra bởi tế bào gốc đa năng của người không thể phân tách thành tế bào não. Tuy nhiên, trong các thí nghiệm tương lai, họ vẫn cần cẩn trọng để đảm bảo khả năng trên không xảy ra.

Theo VnExpress

Rừng sâu đầy bí hiểm. Nhưng rừng sâu cũng là điểm tựa, là chốn nương thân, bởi cuộc đời ta gắn bó với rừng. “Ơ thần Núi, thần Sông, thần Mưa thần Gió, thần Lửa! Thần của các Thần...”. Đó là câu mở đầu cho mọi bài cúng, là tiếng kêu gọi thiết tha của các nhân vật trong những bản trường ca hùng tráng dài bất tận được miệng người già kể, rồi sau đó lan truyền sang con cháu, các thành viên của cộng đồng, từ đời này qua đời khác, như là sự nhắc nhở rằng, cái Núi, cái Sông, cái Lửa, cái Gió, cái Mưa kia không phải tự nhiên mà có. Nó có được là nhờ sự kỳ diệu của Thần Linh (Yàng).

Yàng vừa là Trời, vừa là Thần Linh như người Việt vẫn thường gọi, nhưng có cái khác, ấy là ở nơi đây, mỗi vật dụng đều có Yàng của mình. Mỗi loài cây, loài con cũng có Yàng cuả mình. Đối với con người ta, Yàng vừa là Yàng, Yàng lại cũng là bạn, là một thành viên trong sinh hoạt cộng đồng, có ưu có khuyết có đúng có sai. Ưu thì ta học, ta theo. Khuyết thì ta làm lễ “phê bình”, nếu quá nữa ta làm lễ chia tay “ly dị” luôn! Tất thẩy, nhất nhất đều được hội đồng già làng xét xử và vị già làng có tín nhiệm nhất ra quyết định.

Các già làng không phải là thần linh, nhưng các già làng luôn luôn là chỗ dựa tinh thần cho cả cộng đồng. Buôn làng nào có nhiều người già, buôn làng đó ắt giàu sang hơn, hùng mạnh hơn. Một buôn làng có thể thiếu một vài chức danh với một vài vai trò, nhưng chức danh già làng, vai trò của già làng thì không thể thiếu một ngày, mặc dù chức danh ấy hình thành tự nhiên, không qua bất kỳ thủ tục bầu bán hành chính nào.

Già Làng cầm chịch mọi sinh hoạt đời sống văn hóa tinh thần của bà con buôn làng. Già làng có cái tai nghe được cả dàn chinh chiêng, già biết nghe và nhận ra ngay cái nào “đi” đúng, cái nào để lỡ nhịp tách đàn. Và bằng khả năng trực giác nhạy cảm của mình, già so chiêng, giống như lên dây đàn vậy. Công việc so chiêng không hề đơn giản, nó linh thiêng, cầu kỳ và huyền bí, khi cánh tay già giơ lên hạ xuống, theo cánh tay ấy là tiếng gõ điều chỉnh, không phải riêng cho một cái nào, mà già điều chỉnh lại cả dàn luôn, điều chỉnh lại cả tiết tấu, nhịp điệu lẫn truyền cả cái hồn sang cho người đánh, người đánh phải biết thổi hồn mình vào trong từng lá chiêng...

Khi con cháu dựng ngôi nhà rông cho buôn làng mình, vai trò của hội đồng già làng đặc biệt quan trọng. Sự điều hành của các già làng bên ghè rượu cần cũng giống như Bộ Chỉ huy chiến dịch ở tiền phương, bên bản đồ tác chiến. Rất chặt chẽ, chi tiết, tỉ mẩn, nhưng lại khác các vị chỉ huy ở chiến trường, các già làng lại rất thoải mái và phóng khoáng, không gượng ép gò bó bất kỳ ai, bất kỳ cung đoạn nào của công việc. Tất cả vì vẻ đẹp truyền thống của buôn làng ta. Ta không thể thiếu được ngôi nhà rông, nơi sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Cũng như trong các ngày lễ hội nếu không có già làng thì liệu có thành được lễ hội không?

Tối tối, trong những ngôi nhà sàn bình yên bên bếp lửa hồng, những người già thường tới nhà già làng trò chuyện. Già làng là trung tâm đoàn kết, là kho báu kinh nghiệm sản xuất và kinh nghiệm ứng xử. Ứng xử với thiên nhiên khi sấm sét, lũ lụt. Khi mưa to, bão lớn. Khi núi lở, sông cạn. Khi có thú dữ loạn rừng. Khi hạn hán kéo dài vân vân.Và... Già làng chính là pho tư liệu luật tục ngàn đời truyền lại. Là cuốn từ điển bách khoa, giúp cho con cháu biết điều hay lẽ phải, biết cái đúng, cái sai để ứng xử trong các mối quan hệ giữa người với người. Giữa người với thiên nhiên.

Những cô gái Mơ Nụng Bah Nar, JRai thường tỏ điều tâm sự của mình cùng cây đàn tre nứa già làng làm cho mình đấy. Già làng bảo, khi nào trong bụng mày có điều buồn, nếu không tâm sự được với ai thì đêm đêm đem đàn ra chơi. Cú loại là nhạc cụ chỉ dành riêng cho lũ đàn bà con gái. Nỗi buồn của riêng ta, ta để trong lòng, nhưng nếu ta không trút được vào trong hơi thở, vào trong âm thanh thì thầm của tiếng đàn thì ta sẽ trở nên cô đơn, trở nên yếu đuối ngập chìm trong cõi u mê. Âm nhạc là người bạn tâm tình của ta. Ta nhập hồn ta vào trong ống nứa...

Bà cụ trăm tuổi của làng ta là niềm tự hào chung của cả cộng đồng. Cụ bà tồn tại như là sự hiện diện của lòng kiêu hãnh của buôn làng trước vị thần Thời Gian linh thiêng và huyền bí. Trong các bản trường ca cổ của dân tộc Mơ Nụng, Bah Nar, JRai, ÊĐê, Xê Đăng, Giẻ Triêng... thường xuất hiện các tù trưởng là nữ. Nhưng già làng thì vẫn là các vị đàn ông cao niên tài giỏi, thời trai trẻ đã từng là những tay lao lừng danh, tay rựa sắc bén, tay ná cự phách. Già làng từ thời cổ xưa đã có nhiều quyền uy, cái quyền uy không mang chút xíu dấu ấn nào của bạo lực, của cường quyền mà là cái quyền uy linh thiêng được xuất phát từ lòng ngưỡng mộ, tôn sùng vì đức trọng, tài cao, uy danh lừng lẫy.

Những điệu múa mà người Mơ Nụng Bah Nar, người JRai đều gọi là “xoang”. Những bước xoang bước theo nhịp của cồng chiêng, theo sự dẫn dắt của cồng chiêng. Âm nhạc cồng chiêng là tiếng lòng của người Tây Nguyên, là niềm vui và cả nỗi buồn. Cồng chiêng ơi, ta đứng về phía các già làng, về phía rừng già và hãy ngân vang lên theo tiếng nước chảy bình yên của từng con suối, dòng sông. Hãy ngân vang lên theo tiếng hú bất tận của lớp lớp con cháu nối theo tiếng H’ri, H’amon, akhan truyền đời thiêng liêng của các già làng.

Mỗi bến nước miền quê mang theo tên đất, tên làng, vì buôn làng gắn liền với tuổi thơ ta. Tuổi thơ ta gắn liền với bến nước, dòng sông và bến nước gắn liền với cả đời người, dù nơi đó ở tít trong rừng sâu hay ngoài bờ ruộng, bìa nương, cuối rẫy thì bến nước này, giọt nước này là do già làng ta chọn, dân làng ta chọn. Chọn bến nước, chọn giọt nước, ấy là chọn nơi cư trú cho mình, chọn sự giàu nghèo trong tương lai cho cộng đồng mình.

Những tấm thổ cẩm với muôn ngàn đường hoa văn rực rỡ lại được dệt nên bởi những bàn tay chai sạn, cần cù mà già làng có thể chỉ ra cho ta hiểu ý nghĩa mỗi chi tiết hoa văn, mỗi đường tơ, mũi chỉ lên xuống trập trùng. Tấm dồ chàng Đam San, tấm hà-bành nàng Hơ Bia, dây khố kơtenl chàng Đăm Noi cùng với tiếng rung vòng đồng, tiếng ngân vòng bạc ngày làng ta rước Mẹ Lúa về kho, làm lễ hội ăn cốm dưới trăng rộn ràng tiếng hát ca vây quanh già làng trước cây nêu thần , trước ghè rượu thần , trước đống lửa thiêng của thần núi, thần sông, thần gió, thần nước.

Tục truyền rằng, thời cổ xưa người Mơ Nông, người Jơ Rai sống trên những triền núi cao nhiều thác nước, nên các già làng mới tự đặt cho mình cái tên là tờn Thác Nước đầy kiêu hãnh. Cũng như vậy, người anh em Bah Nar theo sự chuyển dịch tự nhiên của điều kiện địa ly từ Đông qua Tây nên được các già làng tự đặt cho mình cái tên gắn liền với quá trình hình thành lịch sử vinh quang của dân tộc mình: Bah Nar. Bah có nghĩa là ánh sáng; Nar có nghĩa là ban ngày.

Từ đỉnh Ngọc Linh đến núi Chư PơRông. Từ dòng Sê San đến nước sông Ba. Từ Biển Hồ đến vùng đất thiêng trù phú AYunPa, đăk Tin, đắc Rơ Lấp rừng cao su ngút ngàn xanh, những đập nước thủy lợ, những đại công trình thủy điện như Yaly, nơi đâu trên khắp các buôn làng từ xa xưa cho tới bây giờ đều ghi đậm dấu chân của các già làng.

Tôi đã từng nhiều lần được chứng kiến cảnh những người mẹ trẻ, như cô Ngưl, bạn tôi, mẹ của ba đứa con đến trình với các già làng về việc anh chồng không giúp gì vợ con vì suốt ngày say xỉn. Những lời khuyên răn của các già làng chính là chỗ dựa cho chị, giúp chị hiểu chồng mình hơn, để biết cách mà dìu anh ta ra khỏi cái ghè rượu có thần linh nhưng cũng có tà ma núp trong đó! Chị về, làm theo cái miệng già làng, và ngay sau những ngày đầy âu lo ấy là niềm vui, anh chồng chị biết tự trị con ma trong ghè rượu nhà mình và cũng tự biết mình phải làm gì. Thần linh ơi ta có các già làng, đó là lời một câu hát và đó cũng là lời phong tặng của cộng đồng cho các bô lão uy danh của mình.

Báo Gia đình và Xã hội cập nhật tin tức trong ngày liên tục, mới nhất

77 tuổi vẫn lặn “chay” vài tiếng mỗi ngày

Ngôi nhà của ông Quách Trọng Hoan nằm giữa cánh rừng bạt ngàn sát cạnh Biển Hồ thuộc địa phận xã Biển Hồ, TP Pleiku, tỉnh Gia Lai. Ở cái tuổi 77 nhưng ông Hoan vẫn được trời phú cho một sức khỏe phi thường. Như một “con rái cá”, ông vẫn có thể lặn sâu hơn chục mét mà không cần bất cứ dụng cụ lặn nào.

Cuộc sống của ông giản dị đến mức, nếu mới nhìn vào ai cũng nghĩ ông là người nghèo khổ, túng quẫn: Một căn nhà 2 gian, đồ đạc thì lệch xệch, thứ hiện đại nhất chính là hai cái bóng điện hình chữ U và một cái chiếu nhựa. Ông ở dưới thuyền cả ngày lẫn đêm, chỉ đến bữa mới lên “túp lều” nấu ăn cho mình và các vật nuôi trong nhà.

Nhiều người dân sống quanh Biển Hồ nói rằng, nếu không phải ông Hoan làm những việc khác người thì bây giờ ông đã là tỷ phú. Trước đây, ông từng sở hữu hàng trăm ha đất, nhưng gặp người nào nghèo khổ không có đất sản xuất, muốn chí thú làm ăn lương thiện là ông lại cho họ mượn đất để sinh sống, rồi sau một thời gian thì cho luôn. Hiện nay, mảnh đất tuyệt đẹp có giá trị hàng tỷ đồng, nằm ven Biển Hồ rộng hàng nghìn mét vuông cũng sắp được ông hiến để xây chùa.

Ông rất ít nhắc đến gia đình mình. Chỉ biết rằng sau khi vợ chồng ông có với nhau 4 người con (2 trai, 2 gái) đã trưởng thành và có công việc ổn định thì vợ chồng ông ly thân.

Ông khoe, con cái bây giờ đều học hành thành người hết, đó là niềm hạnh phúc trọn vẹn nhất của đời ông. Song điều đáng nói là ông có đến hơn 300 người con nuôi còn cháu chắt thì nhiều vô kể. Ngoài những lúc lênh đênh trên Biển Hồ để cứu vớt người chết đuối, ông lại rong ruổi trên chiếc xe đạp đi đến các bản làng xa xôi giúp đồng bào dân tộc làm kinh tế. Rồi có cô phóng viên từ xứ Thanh, trong một lần vào Tây Nguyên viết báo, cảm kích trước những công việc thầm lặng của ông nên đã không ngại ngần tặng chiếc xe máy mình đang đi để cho ông có phương tiện đi lại.

Người “rong chơi” dưới đáy Biển Hồ

Người ta thường nhắc đến cái sự “quái dị” của ông bằng tấm lòng ngưỡng mộ. Mà ông cũng lạ đời thật, vì khăng khăng dưới đáy Biển Hồ với độ sâu 40 mét có xác máy bay của Mỹ mà ông dành nhiều tháng lặn xuống để tìm tòi thực hư. Ông kể rằng, khi đó qua những lần lặn ngụp sâu nhất xuống tận đáy Biển Hồ để trục vớt xác người chết đuối bị mặc kẹt, ông phát hiện một khối sắt vụn lớn hao hao giống chiếc máy bay. Là người từng vào sinh ra tử trong kháng chiến, ông nhận định rằng đây là một trong những chiếc máy bay của Mỹ bị bắn rơi trong chiến tranh.

Nhận định của ông Hoan khiến nhiều người hoài nghi. Người ta càng không tin thì ông càng muốn chứng minh sự thật đó. Thế là ông tìm gặp và thuyết phục một số người quanh vùng cùng ông lặn xuống lòng Biển Hồ, đoạn sâu nhất để tìm vớt những phế liệu của chiếc máy bay lên. “Để vớt được số phế liệu này, nhóm người chúng tôi đã bỏ công gần một tháng trời ngụp lặn sâu dưới đáy Biển Hồ. Sau đó ai cũng bị ốm hơn nửa tháng vì bị khí độc từ xác máy bay phả vào mặt trong lúc lặn”, ông Hoan kể lại.

Sau khi báo cáo chính quyền địa phương và được cơ quan chức năng đồng ý cho sử dụng các phế liệu của máy bay vớt được, ông Hoan đã chia cho các thợ lặn các phần phế liệu để bán lấy tiền trang trải cuộc sống. Về mình, ông chỉ giữ lại phần khung chân của chiếc máy bay để làm kỷ niệm. Đến nay, ông vẫn đặt khối sắt đó ở ngay lối vào sân nhà.

Ông Hoan bảo với chúng tôi rằng, dưới lòng Biển Hồ hiện nay vẫn còn hai xác trực thăng của Mỹ bị rơi trong chiến tranh. “Người ta chẳng tin đâu, thế nên mỗi tối, tôi lại dành vài tiếng lặn ngụp dưới đáy Biển Hồ để xác định xem xác những chiếc trực thăng ấy ở đoạn nào. Biển Hồ rộng lắm, diện tích bề mặt cũng vài cây số vuông nên việc tìm kiếm chẳng dễ dàng. Còn sức, tôi còn lặn ngụp, còn tìm”, ông cười sảng khoái.

Còn nhớ, vài năm trước chính ông đã khẳng định với chính quyền và người dân Plaiku rằng “có một nghĩa địa ngầm dưới lòng Biển Hồ”. Ông còn khẳng định rằng nếu khai quật lên mà không có thì cứ mang ông đi... tử hình. Qua đợt khai quật, nhiều người dân đã tìm được mộ người thân sau mấy chục năm mất dấu, từ đó họ càng nể phục ông hơn.

Từng bị Fulro treo thưởng mạng sống

Ngược dòng thời gian, năm 1965 chàng trai người Mường Quách Trọng Hoan xung phong lên đường bảo vệ đất nước , chiến đấu tại mặt trận đường 9 Nam Lào. Do bị sốt rét ác tính nên ông được chuyển về bệnh viện ở quê nhà Ninh Bình để điều trị. Sau khi khỏi bệnh, ông được phân công làm quản lý Trường Đoàn tỉnh Hà Nam Ninh lúc bấy giờ.

Sau đó, ông được cử đi học lớp bổ túc Công nông ở Hà Nội, kết quả học tập đạt loại giỏi nên được thi vào trường Đại học kinh tế (năm 1972). Khi ông tốt nghiệp cũng là lúc miền Nam được giải phóng. Lúc này, miền Nam đang rất cần cán bộ nên ông Hoan được điều động vào Đồng Nai. Do đã từng sống và chiến đấu với bà con dân tộc trên Tây Nguyên và vùng biên giới Việt - Lào, ông đã xin được lên đây giúp bà con. Ông được phân công vào ban Kinh tế mới của tỉnh Gia Lai - Kon Tum lúc bấy giờ. Thời còn là thanh niên xung phong ở những tỉnh này ông đã gắn bó với bà con và nói thành thạo được các thứ tiếng như Bahnar, Jarai, Ê Đê… nên ông xin vào làm Phòng định canh - định cư và đến tất cả các vùng sâu vùng xa và biên giới.

Thời điểm ấy, công việc chính của ông là đối đầu với bọn phản động Fulro tàn ác chuyên quấy nhiễu dân làng. Bà con thì nghèo, rất lạc hậu, nhiều người chưa biết tiếng Kinh nên luôn bị bọn phản động Fulro tuyên truyền bằng luận điệu “ai đi theo Fulro sớm thì có súng mới, quần áo mới… ai đi muộn thì chỉ có súng cũ và quần áo cũ... ”, vì vậy một số thanh niên bản làng đã đi theo chúng khiến tình hình ngày càng phức tạp hơn.

Bằng tài năng và sự tận tình của mình, hàng ngày ông cùng đồng đội đi hết buôn làng này đến buôn làng khác cùng bà con làm rẫy, phổ biến kiến thức và xin nhà nước cấp vốn làm ăn cho bà con. Để chống Fulro, đến mỗi làng ông đều giúp bà con thành lập đội du kích, dạy họ cách đối phó với hiểm nguy. “Bọn Fulro thường đến nhà bà con để dọa nạt, bắn giết. Chính vì vậy, không những du kích chúng tôi phải ngủ ngoài rừng mà chúng tôi cũng vận động bà con ra ngoài bụi cây để ngủ, có như vậy bọn Fulro mới không vào quấy phá bà con nữa”, ông Hoan kể.

Ngày đó, bọn Fulro không chỉ sợ sự mưu trí của ông mà còn khiếp đảm bởi cái biệt danh “xạ thủ” của ông. Chính vì cái tài bắn súng này mà bọn Fulro không bao giờ dám đụng đầu với ông, chỉ cần nghe tiếng ông chỗ nào là chúng đã phải xa lánh. “Có lần chúng tôi bắt được tàn quân Fulro, chúng khai rằng thủ lĩnh luôn treo giải thưởng nếu ai bắn chết được tôi thì sẽ được thưởng lớn. Nhưng không có tên nào dám bắn tôi, nếu gặp thì chúng toàn lánh mặt đi hoặc giả làm dân thường”, ông kể.

Gần 4 năm sống cùng đồng bào, ông đã giúp nhận thức của họ tốt hơn và đời sống kinh tế đỡ khổ hơn. Vậy nên, dù còn rất trẻ ông vẫn được bà con gọi là “già làng của các già làng”. Đến năm 1978, ông xin nghỉ hưu sớm, về thôn 4, xã Biển Hồ, TP Pleiku (Gia Lai) bên cạnh Biển Hồ và mua đất dựng nhà.

Mang duyên nợ với Biển Hồ

Ông Hoan kể cho chúng tôi nguyên do dẫn dắt ông định cư nơi Biển Hồ, đó là dịp Tết Mậu Thân năm 1968. Khi đó, ông ở bộ phận hậu cần của Bộ Tư lệnh mặt trận B3, làm nhiệm vụ giao liên, phụ công binh gỡ bom mìn, cáng thương, phụ nhà bếp lo bữa ăn cho đơn vị. Khi tiếng súng đồng loạt nổ ra cũng là phút giao thừa, khiêng thương binh trong tiếng đạn bắn, pháo nổ của cuộc giao tranh, ông thấy khu rừng âm u bỗng sáng rực, đạn pháo bắn lên trời như pháo hoa. Giữa lúc bom đạn sinh tử ông nhìn thấy vùng Biển Hồ đẹp đẽ lạ lùng. Một vùng trời nước mênh mông, xung quanh là rừng thông hùng vĩ và lung linh. Không biết sống chết thế nào, bất chợt ông nói thầm: “Nếu may mắn được sống sót thì sau chiến tranh nhất định mình sẽ trở lại nơi này”.

Sau này, ông thực hiện tâm nguyện đó bằng việc mua đất dựng nhà ở cạnh Biển Hồ. Xưa kia, Biển Hồ vốn là miệng núi lửa, dù đã tắt ngấm từ ngàn năm nay nhưng lòng hồ vẫn lởm chởm đá, hốc lồi hốc lõm dị thường. Nơi đây không chỉ nổi tiếng là thắng cảnh, là “đôi mắt Pleiku Biển Hồ đầy” mà còn là hiểm địa với nhiều vụ đuối nước, tự tử. Nhà cạnh Biển Hồ, nhiều đêm, ông nằm một mình suy nghĩ vẩn vơ mà thương cho những người bất hạnh phải bỏ xác ở lòng hồ... Từ đấy, hễ nghe thấy vụ chết đuối nào ông đều nhanh chóng đến nơi nhảy ùm xuống hồ để cứu hoặc nếu đã quá muộn thì sẽ vớt xác người xấu số.

Với người chết đuối, ông làm không chỉ vì lời hứa với bản thân, mà mỗi sinh linh ông đều xem như thân thích ruột thịt của mình. Mấy chục năm sống bên Biển Hồ, ông đã cứu sống được 8 người, vớt được 82 xác người chết đuối. “Với tôi, vớt xác người là chuyện quá bình thường, bởi ai biết bơi khi thấy người chết cũng đều xuống cứu cả thôi”.

Ngoài những nghĩa cử cao đẹp đem đến cho cộng đồng, nhiều năm nay, ngày đêm ông âm thầm nhang khói để sưởi ấm cho các linh hồn mình đã vớt lên để mong những số phận kém may mắn được siêu thoát. Để thực hiện được điều thiêng liêng đó, ông đã dành dụm tiền và xây một ngôi đền Vạn Linh để hàng ngày hương khói cho những “người con tội nghiệp”.

Cái tâm của ông không chỉ được bà con trong vùng kính trọng mà nhiều ông bố, bà mẹ mang con đến gửi để nhờ ông dạy dỗ. Hiện ngoài hơn 300 người con nuôi trong cả nước, nhiều thanh niên, trẻ con các bản làng gần khu vực đều gọi ông là “ông ngoại”.

Những mối tình đi qua thời trai trẻ

Hỏi chuyện tình yêu, ông tâm sự: “Tôi được nhiều chị em yêu mến nhưng với tôi tình yêu nó thiêng liêng như ngôi sao trên trời, tuyệt đối không thể dễ dãi. Ngoài người vợ vị tha đã chung sống và sinh hạ cho tôi 4 người con, tôi có những mối tình dang dở nhưng không thể nào quên được”.

Ông kể, khi từ chiến trường trở về nhận công tác quản lý Trường Đoàn của tỉnh Hà Nam Ninh. Tại đây, ông để ý đến Hồng Tơ, cô gái xinh đẹp nhất, hoa khôi của trường lúc bấy giờ. Mỗi ngày đều đặn ông làm một bài thơ gửi tặng Hồng Tơ. Có đến cả 100 bài được chép trong sổ thơ của ông, bài nào cũng nồng nàn, say đắm. Khi tình yêu đang chớm nở thì ông phải chia tay người đẹp để nhận nhiệm vụ ở một vùng đất khác. Chiến tranh loạn lạc, họ mất liên lạc với nhau.

Mối tình sâu nặng khác của ông gắn bó với Savanakhet - Lào. Hồi đó, ông được phân công phụ trách bến phà Tà Khống, chuyên chở bộ đội, lương thực, thực phẩm vào Nam ra Bắc, đây là một trong những trọng điểm ác liệt nhất tuyến đường 9 - Nam Lào. Trong một lần mang muối giúp đỡ đồng bào Lào, ông quen Manivon – một cô gái xinh đẹp vừa tròn 18 tuổi xinh tươi như bông hoa pơ lang. Manivon cũng phải lòng ông. Năm đó, ông 25 tuổi và hứa rằng hết chiến tranh sẽ cưới Manivon và đưa cô về Việt Nam. Nhưng chiến tranh không ai học được chữ ngờ. Một đêm cuối tháng 10/1966, sau khi chở bộ đội qua sông, ông cùng một đồng đội cột phà vào một gốc cây rồi cả hai ngủ vùi vì quá mệt sau một ngày căng thẳng. Đêm đó, mưa rừng liên miên làm sạt lở bờ suối, kéo đổ cây khiến con phà cứ thế trôi lênh đênh trên dòng sông Amahiên sang tận Campuchia. Tạnh mưa, họ bàng hoàng thấy xung quanh là cánh đồng xanh mướt, không còn núi rừng. Họ đã đi xa cách Tà Khống mấy trăm cây số. Từ đó, không có dịp trở lại đất Lào, Hoan ôm theo mối ân hận là không gặp lại được Manivon.

Mối tình đặc biệt nhất đối với ông Hoan là người con gái tên En sống tại xã Ia Nhin, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai. En có mái tóc vàng dễ thương, đẹp như một bông hoa của núi rừng khiến bất kỳ chàng trai nào ngắm nhìn cũng phải ngẩn ngơ. Ngoài sắc đẹp trời cho, En còn là cô gái hát hay và có đôi tay khéo léo, biết thêu thùa, đan lát. Một ngày, người thiếu nữ ấy khoác lên mình bộ đồ truyền thống của người Jrai và đứng chờ trước nhà ông Hoan. Lúc này, Hoan cầm tay En và nói: “Tôi chuẩn bị đi tu, ở đó xa lắm, En không tới được đâu. Tôi cũng không đến đây nữa đâu. Kheo yêu En và muốn ở gần En đấy”. Thì ra, ông biết người đàn ông rất say mê En là một người bạn mình và ông đã tìm cách để tác hợp cho họ.

Ngồi kể chuyện tình, đôi mắt ông già Biển Hồ thoảng chút khói sương bảng làng. Rồi như bất chợt nghĩ đến tương lai, ông thảng thốt: “Tôi đang xin chính quyền sở tại thành lập một đội bảo vệ cứu nạn Biển Hồ để cứu và vớt xác người. Sau khi thực hiện xong việc này, tôi sẽ lên núi Tiên Sơn (một ngọn núi hùng vĩ của Tây Nguyên) để ở ẩn. Giờ mình ở tuổi xế chiều rồi cũng mong có giây phút thảnh thơi, đọc sách, niệm Phật và nghĩ ngẫm về cuộc đời…”.

Cao Tuân - Phùng Bình

Báo Gia đình và Xã hội cập nhật tin tức trong ngày liên tục, mới nhất

Dưới đây là những câu chuyện được phụ nữ thẳng thắn chia sẻ về những lần mà họ phải trải qua khoảnh khắc “muốn độn thổ” trong tình dục. Nó trở thành một kỉ niệm nhớ đời nhưng cũng mang lại cho họ những bài học nhất định.

Gãy giường ngay đêm tân hôn

Nupur – một người vợ vừa mới kết hôn họ đã trải qua một tuần trăng mật… đáng nhớ. Để chuẩn bị cho đêm mặn nồng đó, cặp đôi này đã trang hoàng cho phòng ngủ của mình thật ấn tượng. Nhằm tăng phần thú vị, họ bắt đầu “khởi động” trên chiếc ghế sofa, sau đó, chồng của Nupur bế bổng cô lên, lao vào giường với một tốc độ “vũ bão” và “ném” cô xuống giường. Cảnh tượng đó trong phim mới mạnh mẽ và thú vị làm sao. Nhưng thực tế, chiếc giường đã ngay lập tức bị gãy chân khi trọng lực quá lớn. Cả hai rơi xuống đất, giường nứt và những gì họ có thể làm là cùng nhau cười đùa.

Đêm đầu gần người yêu… đột nhiên “xì hơi”

Mona đang hẹn hò với một người đàn ông mà cô rất yêu được khoảng hơn 1 năm nay. Và họ quyết định quan hệ tình dục. Hôm đó, trong khi cả hai đang ôm nhau và cùng ngả xuống giường, thật tồi tệ là Mona đã “thả bom” vào đúng lúc ấy. Họ đã cùng nhau cười lớn để xóa đi không khí ngại ngần. Tuy nhiên tâm trạng không còn được hào hứng như lúc đầu nữa. Cả hai quyết định hẹn nhau ngày hôm sau để làm “chuyện đó”.

Đang ướt át gợi cảm trong phòng tắm thì… ngã oạch

Một cặp vợ chồng đã lên kế hoạch đổi gió, chuyển cuộc “yêu” vào trong nhà tắm. Họ bắt đầu thật hoàn hảo với những gì ướt át và nóng bỏng. Cô vợ gợi cảm hơn dưới vòi hoa sen, bọt xà phòng… Thế rồi bỗng nhiên cô trượt chân ngã tới oạch một cái. Cảnh tượng lãng mạn khong còn nữa. Thay vào đó, cô bị thương và đau buốt cả người nhưng cả hai vẫn cười khi nhắc tới kỉ niệm này.

Đóng vai hầu gái để nhập cuộc và bị mắc tóc vào lò nướng bánh

Meeta và chồng quyết định chơi một trò chơi để cho “chuyện ấy” nóng bỏng hơn. Meeta sẽ vào vai cô hầu bàn, nướng bánh trong gian bếp và mang tới phục vụ chồng. Cô chỉ mặc một chiếc tạp dề, đi đôi giày cao gót quyến rũ… Tất cả mọi thứ đều được dàn dựng một cách hoàn hảo.

Nhưng tai họa là ở chỗ, trong khi cô uốn người đầy quyến rũ để lấy bánh từ lò nướng ra, tóc của cô đã bị mắc kẹt lại đó. May mắn là lò nướng bánh đã nguội nhưng chồng cô cũng hốt hoảng lao tới cứu vợ. Cả hai phải đánh vật một hồi mới lôi được mái tóc của Meeta ra trong sự sợ hãi tột độ. Họ đã có một trận cười ra nước mắt với sự cố tình dục này.

Theo Navy (Khampha)

Tôi biết mình sai vì đã không nói cho anh biết quá khứ lỗi lầm của mình. Cũng chỉ vì tôi sợ anh sẽ coi thường, sẽ không còn yêu thương, không muốn cưới tôi làm vợ. Hơn nữa, quãng thời gian ấy chẳng hay ho gì với tôi, tôi muốn chôn chặt nó trong lòng mình, không muốn khuấy lên để thêm đau khổ.

Tôi đã có thời gian 2 năm làm gái bán hoa, đó là khoảng thời gian tôi gặp khó khăn trong cuộc sống mà không biết nương tựa vào đâu. Vừa tốt nghiệp đại học, bố tôi lại bị tai nạn giao thông, bố mẹ chỉ làm nông nghiệp quanh năm, nuôi chúng tôi ăn học đã vất vả lắm rồi, không có tiền thuốc thang cho bố.

Tôi liều mình đi theo bạn làm gái bán hoa, sau 2 năm, chịu bao tủi hổ, nhục nhã của người đời, tôi quyết định từ bỏ cái nghề mạt hạng này để làm lại cuộc đời. Tôi xin vào làm việc cho một công ty tư nhân và gặp chồng tôi bây giờ.

Thấy tôi xinh đẹp, anh cố gắng tiếp cận, xin số điện thoại và chủ động làm quen. Thấy anh yêu mình, lo cho mình, tôi không đủ can đảm nói ra quá khứ của mình với anh. Cuộc sống của vợ chồng tôi rất hạnh phúc, sau hơn 2 năm làm đám cưới, tôi sinh con, hạnh phúc như được nhân đôi.

Rồi chẳng hiểu thông tin từ đâu anh biết, tôi đã từng làm gái bán hoa, anh tra hỏi tôi và tôi thừa nhận quãng thời gian nhơ nhuốc đó. Tôi cũng nói rõ hoàn cảnh của mình không còn đường nào khác, nhưng không nhận được sự thông cảm, sẻ chia của chồng. Anh coi thường tôi ra mặt, và luôn từ dằn vặt bản thân mình là lấy nhầm “đĩ” về làm vợ.

Tôi cũng đau khổ vì những lần bị anh tra tấn về tinh thần và thể xác, tôi biết mình sai, tôi đã cố tìm mọi cách để bù đắp lại cho anh nhưng đều thất bại. Tôi xin anh được ly hôn, tôi không yêu cầu gì ngoài được nuôi đứa con, tôi cũng không hận anh vì những gì đã xảy ra trong cuộc hôn nhân này, nhưng anh từ chối không ký vào đơn ly hôn để giải thoát cho chúng tôi.

Anh tiếp tục hành hạ tôi cả về thể xác và tinh thần, và đau đớn nhất là sau mỗi lần ân ái, anh vứt tiền vào mặt tôi và nói “đồ con đĩ”. Những đồng tiền bị anh vò nát, bẩn thỉu, anh nói cơ thể tôi cũng chỉ đáng chừng ấy mà thôi.

Anh không còn đưa tôi tiền lương hàng tháng để nuôi con, mà vứt vào mặt tôi sau mỗi lần bắt thỏa mãn dục vọng. Tôi cảm thấy nhục nhã, và bắt đầu căm thù anh, muốn thoát khỏi cuộc hôn nhân này.

Theo Giang/Báo Đất Việt

Nếu trước kia quế chỉ được biết đến là một vị thuốc Nam và làm hương đốt trong các lễ hội truyền thống thì nay, với nhu cầu ngày càng lớn của thị trường, cây quế đã giúp nhiều hộ dân ở Xuân Tầm vươn lên xóa đói giảm nghèo. Năm 2015, thu nhập bình quân đầu người ở Xuân Tầm đạt 18 triệu đồng một người, tăng 12,2 triệu đồng so với năm 2010. Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, số hộ khá và giàu tăng nhanh.

Không ai rõ cây quế xuất hiện ở Xuân Tầm, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái từ bao giờ, chỉ biết rằng, vài trăm năm trước, khi người Dao đến định cư ở vùng đất này thì đã thấy những cây quế mọc tự nhiên trên đỉnh núi Khe Đam. Do hợp với khí hậu, thổ nhưỡng, lại dễ trồng, dễ chăm sóc nên cây quế Xuân Tầm phát triển tốt, khỏe mạnh.

Trước đây, quế được trồng rải rác, nhỏ lẻ theo từng cụm nhưng sau này được quy hoạch và trồng tập trung để tạo thành vùng nguyên liệu. Vào cuối những năm 90 của thế kỷ trước, cả xã Xuân Tầm chỉ có khoảng vài trăm ha quế, đến nay, diện tích này đã tăng lên tới 2.000ha. Quế được trồng phân bố ở các thôn, bản và tập trung nhiều ở Khe Chung 1, Khe Chung 3, bản Khe Đóm 1, bản Khe Lép 2.

Để đảm bảo đủ quế nguyên liệu khai thác gối đầu, trung bình mỗi năm, người dân trong xã lại trồng mới khoảng 30ha và trồng lại hàng trăm ha sau quá trình khai thác. Do đó, ở vùng quế Xuân Tầm, người dân cứ thu hoạch bóc tỉa cây này thì lại đợi cây kia lớn. Bà con cũng tạo được nguồn thu nhập quanh năm.

Do hợp điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng nên cây quế ở vùng đất này luôn được đánh giá cao về chất lượng tinh dầu (hàm lượng từ 30 đến 70%). Ngoài vỏ, các bộ phận còn lại của cây quế cũng mang lại giá trị kinh tế cho bà con Xuân Tầm. Cụ thể, gỗ quế được dùng để làm nhà, làm nguyên liệu giấy, tăm, xẻ ván ghép sàn xuất khẩu; các bộ phận khác như cành, lá, ngọn, vỏ quế vụn… được bán làm thuốc.

Để bà con yên tâm phát triển nghề trồng quế, chính quyền xã đã đứng ra làm đại diện liên kết tiêu thụ các sản phẩm với nhiều cơ sở sản xuất trên địa bàn. Do vậy, sản lượng quế liên tục tăng mà chất lượng vẫn được đảm bảo.

Nhận thức được nguồn lợi mà cây quế mang lại, thời gian qua, xã Xuân Tầm phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng huyện Văn Yên đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật trồng quế sạch cho bà con. Bên cạnh đó, xã cũng chú trọng bà con phương pháp khai thác, chế biến, bảo quản sản phẩm để thu được giá trị kinh tế cao nhất từ loại cây đặc sản này.

Theo Phong Vân

VnExpress

Sinh tố bơ. Chuẩn bị: 1 cốc bơ chín, 1/2 chén kem xoài, 1/4 cốc sữa tách kem, hai thìa mật ong, hai thìa nước cốt chanh, 1/2 cốc đá nghiền. Cách làm: Cho tất cả nguyên liệu vào máy xay sinh tố xay đến khi mịn. Đổ hỗn hợp ra cốc rồi dùng ngay. Tác dụng: Bơ cung cấp chất béo lành mạnh và một loạt các dưỡng chất giúp bảo vệ mái tóc, giảm nguy cơ ung thư, giữ lượng đường trong máu ổn định.

Sinh tố chuối. Chuẩn bị: 1/2 cốc sữa hạnh nhân, 1/2 cốc lá cải xoăn, 1/2 quả chuối đông lạnh, bóc vỏ, 1/4 cốc quả việt quất đông lạnh, 1/2 thìa bơ hạnh nhân, 1/2 thìa hạt chia. Công thức: Cho tất cả thành phần này vào máy xay sinh tố ở tốc độ cao, nghiền nát cho đến khi mịn. Tác dụng: Rau cải xoăn rất giàu chất sắt và canxi để tăng cường xương, việt quất giàu chất chống oxy hóa, giúp cải thiện trí nhớ. Trong khi đó, hạt chia chứa axit béo omega-3 giúp giảm viêm, cải thiện cholesterol và hạnh nhân chứa vitamin E giúp làm đẹp da.

Sinh tố cam việt quất. Chuẩn bị: một cốc nước cam tươi, một chén việt quất tươi, một cốc sữa chua ít béo, 1/2 thìa vani, 3-4 viên đá. Cách làm: Cho tất cả nguyên liệu vào trong máy xay sinh tố và xay đều trong vài giây đến khi có được độ nhuyễn mịn ưng ý thì đổ ra cốc để uống. Tác dụng: Cam và việt quất đều giàu vitamin C, chất chống oxy hóa và chất xơ, giúp bạn có khởi đầu tốt vào buổi sáng.

Sinh tố sữa chua dâu tây. Chuẩn bị: một quả chuối cỡ vừa, 3/4 chén dâu tây, 1/2 chén sữa hạnh nhân, 1/2 chén sữa chua không đường. Cách làm: Xay nhuyễn hỗn hợp gồm tất cả nguyên liệu trên trong máy xay sinh tố, có thể cho thêm chiết xuất vani hoặc bột quế để tăng thêm hương vị. Tác dụng: Dâu tây là trái cây khỏe mạnh giúp tăng cường hệ miễn dịch. Chúng chứa ít calo, giàu vitamin C, kali và chất xơ, giúp bạn no nhanh và lâu hơn.

Sinh tố cà chua. Chuẩn bị: một cốc sữa chua béo, hai quả cà chua chín cỡ lớn, bóc vỏ, bỏ hạt và cắt nhỏ, 1/2 thìa húng quế khô. Cách làm: Cho tất cả nguyên liệu vào máy xay sinh tố trong hai phút. Tác dụng: Chất jellylike trong cà chua có công dụng chống đông máu, ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Sinh tố xoài: Chuẩn bị: một quả xoài chín, ba cốc sữa chua ít béo lạnh, 200 ml sữa không kem lạnh, một thìa mật ong. Cách làm: Xoài gọt vỏ, xắt nhỏ cho vào máy xay mịn, rồi đổ sữa chua, sữa không kem vào tiếp tục xay và cho mật ong vào trộn với hỗn hợp này. Tác dụng: Xoài có chứa nhiều beta-carotene. Hàm lượng chất xơ cao trong xoài có tác dụng ngăn ngừa và làm giảm triệu chứng đầy bụng, khó chịu.

Theo Zing